Votives
Christianity dominated European Middle Age society. Within this influence we see in the first room of the Kollossi castle, a wall painting depicting the Crucifixion dated to the 15th Century indicating that this room was used as a place of worship.
From medieval times to today, male donors are depicted in icons along with their wives and/or daughters. Donors were the sponsors of the icons in which they were depicted; they were more than mere offerings, or votives, since through them they strengthened their social status.
Medieval European society was patriarchal. Women were under male control regardless of class. Medieval society was dominantly patriarchal, posited female inferiority, opposed female independence, and were not allowed any political rights, nor making part of the social fiber. Women could not freely work to earn income without their fathers/husbands consent. And most of the women that did work, they were relegated to low-paying tasks like spinning and embroidery.
Lia Lapithi takes inspiration from icon-donor paintings, removing the male presence and allows these women to take up the places of protagonists, by occupying the castle’s entire first floor.
Often donors’ wives in medieval times were depicted praying, wearing low cut black dresses with a white blouse tucked inside and carrying a rosary. Through these images, historians study the clothing and costumes of the donors who often were depicted wearing luxurious clothes and jewelry.
A questionnaire survey by Pierre Bourdieu, is depicted on the works of the first room, embroidered on the furs and on the suspended portrait. Bourdieu examines how peoples’ taste varies depending on their social, educational and income level.
“Fur coats of women of donors”, embroidered fur coats, on stand hangers 220x30cm, 2017
“Woman of a donor praying”, 28384 embroidered stitches on net, sealed between two Plexiglas sheets, Flower pattern on the Plexiglas, 140x100cm, 2017.
The 14 stacked plates rotating refer the viewer to the Last Supper. The dowry of the donor as votives left in the castle, take us back to her presence, her socioeconomic
status and possibly to symposia which might have taken place in this space. Utilitarian objects reflecting the woman who once lived there.
Ανάθημα
Η Χριστιανική θρησκεία κυριαρχούσε στην Ευρωπαϊκή κοινωνία. Στο κάστρο του Κολοσσίου βρίσκεται μια τοιχογραφία που χρονολογείται στον 15ο αιώνα, και απεικονίζει τη Σταύρωση του Χριστού. Αυτή είναι μια καλή ένδειξη για την λατρευτική χρήση του χώρου αυτού.
Από τον Μεσαίωνα μέχρι ακόμη και σήμερα, άντρες δωρητές απεικόνιζαν τον εαυτό τους με την γυναίκα η/και με τες κόρες τους. Οι δωρητές ήταν χορηγοί θρησκευτικών εικόνων και τοιχογραφιών που απεικονίζονται μέσα σε αυτές. Όμως πέραν του ότι ήταν αναθήματα, είχαν και απώτερο σκοπό την προβολή και αναβάθμιση του ρόλου τους στην κοινωνία τους.
Η Ευρωπαϊκή μεσαιωνική κοινωνία ήταν πατριαρχική. Οι γυναίκες στις πλείστες περιπτώσεις ήταν υπό τον έλεγχο των ανδρών, και αυτό σε όλες τις κοινωνικές βαθμίδες. Η κοινωνία τους έθετε ευθέως σε υποδεέστερη θέση, αντετίθεντο στην ανεξαρτησία τους, και δεν είχαν πολιτικά και κοινωνικά δικαιώματα. Οι γυναίκες έπρεπε να πάρουν την άδεια των γονιών ή των συζύγων τους για να εργαστούν, και όταν εργάζονταν ήταν πάντα σε πολύ χαμηλές αμειβόμενες θέσεις, όπως υφαντική, και κέντημα.
Η Λία Λαπίθη, ξεκινά από εικόνες δωρητών, αφαιρώντας το ανδρικό στοιχείο, αφήνοντας της γυναίκες να πάρουν πρωταγωνιστικό ρόλο, «καταλαμβάνοντας» τον πρώτο όροφο του κάστρου.
Συχνά οι γυναίκες των δωρητών εικόνων της Μεσαιωνικής Κύπρου εμφανίζονται σε στάση προσευχής, ντυμένες με μαύρα ντεκολτέ φορέματα με εσωτερική πουκαμίσα, κρατώντας ένα κομποσκοίνι. Μέσω των εικόνων αυτών, ιστορικοί μελετούν μεταξύ άλλων και την ενδυμασία/ φορεσιές των δωρητών της εποχής εκείνης, που συχνά απεικονίζονταν να φορούν πολυτελή ρούχα και κοσμήματα.
«Γυναίκα ενός δωρητή σε στάση προσευχής», κεντημένο δίχτυ με 28384 βελονιές, σφραγισμένο μεταξύ δύο φύλλα Πλεξιγκλάς με λουλουδένιο μοτίβο, 140x100εκ, 2017
«14 Πιάτα», χρυσόσκονη, πορσελάνη, διαμέτρου 27εκ, 2017.
14 στοιβαγμένα πιάτα δείπνου περιστρέφονται, παραπέμποντας στο Μυστικό Δείπνο. Είναι ζωγραφισμένα στο χέρι με μπογιά από χρυσή σκόνη. Η προίκα της δωρήτριας κληροδότημα στο κάστρο. Χρηστικά αντικείμενα πολυτελούς κατασκευής που επιδείκνυε την κοινωνική θέση της εποχής, καθοδηγούν τον θεατή να κατανοήσει καλύτερα τη γυναίκα που διέμενε στο κάστρο.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
“Sleeping Beauty-Arhontissa” embroidered net, over acrylic painted canvas in gold frame 75x200, suspended on carpet 170x240, 2017.
Sleeping Beauty-Arhontissa is depicted in a Byzantine icon dated 1356, with her parents, two angels above them and Christ on his throne. The icon was donated to Chrysaliniotissa church and now hangs in the Byzantine Museum in Nicosia, entitled «icône funeraire, Christ, anges et donateurs». The girl is lying with her arms crossed (death posture) and eyes wide open, waiting to be resurrected.
Her red dress is embroidered with hundreds of fish, symbol of Christianity, her whole presence is based on the traditional art of Byzantine iconography. In the Middle Ages, white birds, symbols of angels, appear in many stories with the sick or dying. These birds (caladrius), were put in the room with the patients, to take away the disease; it was believed that if the bird turned its face towards the patient she would heal but if the bird turned away it meant death. The outline of the girl is embroidered on a net which is then placed over an abstract painting, and framed in gold, on the floor on a purple carpet in the center of the room.
“ Αρχόντισσα- Κοιμωμένη”, κεντημένο δίχτυ - ζωγραφισμένος καμβάς -χρυσή κορνίζα 75χ200εκ, χαλί 170χ240εκ, 2017
Η Αρχόντισσα - καλλονή είναι η κόρη ενός ζευγαριού δωρητών, που απεικονίζονται σε μια βυζαντινή εικόνα, με τον Χριστό και δυο Αγγέλους. Η εικόνα αυτή ζωγραφισμένη το 1356 βρισκόταν αρχικά στην εκκλησία της Παναγίας Χρυσαλινιώτισσας και τώρα εκτίθεται στο Βυζαντινό Μουσείο στη Λευκωσία, με τίτλο « icône funeraire, Christ, anges et donateurs». Η αρχόντισσα ξαπλώνει με τα χέρια σταυρωμένα (συμβολική νεκρική στάση) με τα μάτια ανοιχτά, αναμένοντας την ανάσταση της.
Το κόκκινο της φόρεμα με εκατοντάδες κεντημένα ψάρια, σύμβολο του Χριστιανισμού, με την παρουσία της να είναι βασισμένη στην παραδοσιακή βυζαντινή τέχνη της εικονογραφίας. Στον Μεσαίωνα τα άσπρα πουλιά, σύμβολο των αγγέλων, εμφανίζονται και σε πολλές ιστορίες με αρρώστους /ετοιμοθάνατους. Τα πουλιά αυτά (caladrius), τα έβαζαν στο δωμάτιο και ο κόσμος πίστευε ότι αν τα πουλιά γύριζαν το πρόσωπο τους προς τον ασθενή, τότε έπαιρναν την αρρώστια μαζί τους. Αν όμως τα πουλιά γύριζαν προς άλλη κατεύθυνση, τότε αυτό σήμαινε θάνατο. Το περίγραμμα της αρχοντοπούλας κεντήθηκε πάνω σε δίκτυ, και τοποθετήθηκε πάνω από ζωγραφισμένο καμβά, πλαισιωμένα με χρυσή κορνίζα και τοποθετημένα στο πάτωμα σε ένα πορφυρό χαλί στο κέντρο του χώρου.
